Przejęcie spółki z o.o. i sprzedaż udziałów

Na czym polega nabycie udziałów

Przejęcie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością polega najczęściej na nabyciu udziałów od dotychczasowych wspólników. Spółka nadal istnieje jako ten sam podmiot — z tym samym numerem KRS, NIP, majątkiem, umowami i zobowiązaniami. Zmienia się jej właściciel, a często także skład zarządu.

To odróżnia nabycie udziałów od zakupu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, gdzie przedmiotem transakcji są składniki majątku, a nie sama spółka.

Nabycie udziałów

Zmienia się wspólnik. Spółka pozostaje stroną wszystkich umów i dłużnikiem swoich wierzycieli.

Przejęcie długu

Osobna czynność prawna, w której nowy dłużnik wstępuje w miejsce dotychczasowego — wymaga zgody wierzyciela. Nie następuje automatycznie przy sprzedaży udziałów.

Jakie spółki mogą być przedmiotem analizy

spółki z o.o. prowadzące działalność, także z bieżącymi trudnościami finansowymi,
spółki, które zawiesiły lub zakończyły aktywną działalność,
spółki z zobowiązaniami wobec kontrahentów, instytucji finansowych lub urzędów,
spółki, w których wspólnicy nie mogą porozumieć się co do dalszego prowadzenia działalności.

O możliwości i warunkach transakcji decydujemy wyłącznie po analizie. Nie każda spółka może zostać przejęta — czasem lepszym rozwiązaniem jest likwidacja, restrukturyzacja albo wniosek o ogłoszenie upadłości.

Przejęcie spółki z zobowiązaniami

Spółka posiadająca długi może zmienić właściciela, ale zobowiązania pozostają zobowiązaniami spółki. Zmiana wspólników nie wpływa na prawa wierzycieli ani na odpowiedzialność osób, które wcześniej zarządzały spółką.

Przejęcie spółki nie jest sposobem na uniknięcie odpowiedzialności prawnej. Byli członkowie zarządu nadal odpowiadają na zasadach określonych w przepisach — m.in. art. 299 Kodeksu spółek handlowych i art. 116 Ordynacji podatkowej — za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji. Jeżeli spółka jest niewypłacalna, zarząd ma ustawowy obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni.

Dlatego przed transakcją jasno omawiamy, jakie skutki będzie ona miała dla każdej ze stron, oraz czy nie zachodzą przesłanki do innych działań — np. złożenia wniosku restrukturyzacyjnego lub upadłościowego.

Weryfikacja sytuacji prawnej i finansowej

Analiza (tzw. due diligence) obejmuje w szczególności:

dane rejestrowe, umowę spółki i ograniczenia w zbywaniu udziałów,
sprawozdania finansowe, księgi i bieżące zestawienia,
wykaz zobowiązań — cywilnoprawnych, podatkowych i wobec ZUS,
postępowania sądowe, egzekucyjne i kontrole,
zabezpieczenia: hipoteki, zastawy, poręczenia, weksle,
terminowość składania sprawozdań, deklaracji i zgłoszeń do rejestrów.

Analiza umów, pracowników i leasingów

Umowy z kontrahentami

Sprawdzamy, czy umowy zawierają klauzule zmiany kontroli, zakazy cesji, kary umowne lub prawo wypowiedzenia w razie zmiany wspólników.

Pracownicy

Pracodawcą pozostaje spółka — zmiana wspólnika nie zmienia stron umów o pracę. Analizujemy zaległości płacowe, składkowe i ewentualne spory pracownicze.

Leasingi i kredyty

Leasingobiorcą i kredytobiorcą pozostaje spółka. Umowy często wymagają poinformowania finansującego lub uzyskania jego zgody na zmianę kontroli.

Zabezpieczenia osobiste

Poręczenia i weksle podpisane osobiście przez wspólników lub członków zarządu nie wygasają automatycznie po zbyciu udziałów — wymagają odrębnych ustaleń z wierzycielem.

Procedura przygotowania dokumentów

Sprawdzenie umowy spółkiCzy zbycie udziałów wymaga zgody spółki, czy wspólnikom przysługuje prawo pierwszeństwa lub inne ograniczenia.
Zgody i uchwałyPrzygotowanie wymaganych zgód, uchwał oraz oświadczeń.
Umowa zbycia udziałówForma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Zawiadomienie spółkiZawiadomienie o przejściu udziałów wraz z dowodem dokonania czynności.
Dokumenty korporacyjneAktualizacja księgi udziałów, nowa lista wspólników, ewentualne uchwały o zmianach w zarządzie.

Zmiany właścicielskie i korporacyjne

Po nabyciu udziałów zwykle następuje zmiana składu zarządu, a niekiedy także zmiana umowy spółki (np. firmy, siedziby lub przedmiotu działalności). Zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników w formie aktu notarialnego. Należy również zaktualizować osoby uprawnione do rachunków bankowych, pełnomocnictwa i dane kontaktowe w urzędach.

Zgłoszenia do odpowiednich rejestrów

KRS — nowa lista wspólników, zmiany w zarządzie i umowie spółki (elektronicznie, przez Portal Rejestrów Sądowych),
CRBR — aktualizacja informacji o beneficjentach rzeczywistych,
urząd skarbowy — aktualizacja danych, jeśli jest wymagana,
bank i kontrahenci — zmiana reprezentacji i danych kontaktowych.

Terminy na dokonanie zgłoszeń są ustawowe i stosunkowo krótkie — ich niedotrzymanie może skutkować sankcjami.

Zakres odpowiedzialności stron

Podmiot	Za co odpowiada
Spółka	Za wszystkie swoje zobowiązania — całym swoim majątkiem, niezależnie od zmiany wspólników.
Byli członkowie zarządu	Na zasadach z art. 299 KSH i art. 116 Ordynacji podatkowej — za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji, jeśli zachodzą ustawowe przesłanki.
Nowi członkowie zarządu	Na tych samych zasadach — za zobowiązania, które powstały lub stały się wymagalne w okresie ich kadencji.
Zbywca i nabywca udziałów	Solidarnie wobec spółki za świadczenia związane z udziałem, zaległe w chwili zgłoszenia przejścia udziałów.
Poręczyciele, wystawcy weksli	Osobiście — zgodnie z treścią udzielonego zabezpieczenia.

Najczęstsze pytania klientów

Czy nabywca udziałów odpowiada za długi spółki?

Za zobowiązania spółki odpowiada co do zasady sama spółka swoim majątkiem — nabywca udziałów nie przejmuje ich osobiście. Zbywca i nabywca odpowiadają jednak solidarnie wobec spółki za świadczenia związane z udziałem, zaległe w chwili zgłoszenia spółce przejścia udziałów (np. niewniesione wkłady lub dopłaty).

Czy po sprzedaży udziałów mogę przestać być członkiem zarządu?

Członek zarządu może złożyć rezygnację lub zostać odwołany, a zmianę zgłasza się do KRS. Nie kończy to jednak odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w okresie pełnienia funkcji (m.in. art. 299 KSH i art. 116 Ordynacji podatkowej).

Ile trwa przejęcie spółki?

Zależy od stanu dokumentacji, wyników analizy i ograniczeń przewidzianych w umowie spółki. Sama umowa zbycia udziałów może zostać zawarta szybko, ale rzetelna weryfikacja spółki wymaga czasu — nie pomijamy tego etapu.

Przejęcie spółki — nabycie udziałów w spółce z o.o.